Wat zijn de meest voorkomende overgangsklachten?

2 min lezen
Leefstijl

De meest voorkomende overgangsklachten zijn opvliegers, nachtelijk zweten, slaapproblemen, stemmingswisselingen en vermoeidheid. Deze klachten ontstaan doordat de oestrogeenspiegel in de aanloop naar de menopauze geleidelijk daalt, wat het hormonale evenwicht in het lichaam verstoort. Meer over Vitaily lees je op de website, maar in dit artikel gaan we dieper in op welke klachten je kunt verwachten, wanneer ze beginnen en hoe je er het beste mee omgaat.

Welke lichamelijke klachten horen bij de overgang?

De meest bekende lichamelijke overgangsklachten zijn opvliegers, nachtelijk zweten, vermoeidheid, gewrichtsklachten en veranderingen in het gewicht. Deze klachten worden veroorzaakt door schommelende hormoonspiegels, met name de daling van oestrogeen en progesteron. Niet elke vrouw ervaart alle klachten, maar de meeste vrouwen herkennen er minstens een paar.

Opvliegers zijn waarschijnlijk de meest herkenbare klacht. Je voelt plotseling een golf van hitte door je lichaam trekken, soms vergezeld van roodheid in het gezicht en zweten. Dit kan overdag of ‘s nachts optreden en duurt gemiddeld een paar minuten. Bij sommige vrouwen komen ze meerdere keren per dag voor, bij anderen maar af en toe.

Naast opvliegers melden veel vrouwen de volgende lichamelijke klachten:

Vermoeidheid die niet verdwijnt na een goede nachtrust
Gewichtstoename, vooral rond de buik
Gewrichts- en spierpijn, met name in de ochtend
Droge huid en slijmvliezen, waaronder vaginale droogheid
Hartkloppingen of een onregelmatige hartslag
Hoofdpijn die vaker voorkomt dan voorheen
Veranderingen in de menstruatiecyclus, zoals onregelmatigheid of heviger bloedverlies

Het is goed om te weten dat al deze klachten een normale reactie zijn op hormonale veranderingen. Toch is het verstandig om bij aanhoudende of ernstige klachten altijd een arts te raadplegen, zodat andere oorzaken uitgesloten kunnen worden.

Welke psychische klachten komen voor tijdens de overgang?

Psychische overgangsklachten zijn minstens zo ingrijpend als de lichamelijke. Stemmingswisselingen, prikkelbaarheid, angstgevoelens, concentratieproblemen en een neerslachtig gevoel zijn veelgehoorde klachten. Ze hangen direct samen met de hormonale schommelingen die ook het zenuwstelsel en de hersenfunctie beïnvloeden.

Oestrogeen speelt een rol bij de aanmaak van serotonine, een stof die bijdraagt aan een stabiel gevoel van welzijn. Als de oestrogeenspiegel daalt, kan dit merkbaar zijn in je stemming. Sommige vrouwen beschrijven het als een soort emotionele gevoeligheid die ze eerder niet kenden.

Veelvoorkomende psychische klachten zijn:

Stemmingswisselingen die snel en zonder duidelijke aanleiding optreden
Prikkelbaarheid en een lager geduld
Angst of onrust, soms zonder concrete reden
Concentratieproblemen en vergeetachtigheid, ook wel “brain fog” genoemd
Neerslachtigheid of een gevoel van lusteloosheid
Verlies van zelfvertrouwen of een veranderd zelfbeeld

Het is belangrijk om deze klachten serieus te nemen en er open over te praten, met een vertrouwde persoon of een zorgverlener. Psychische klachten tijdens de overgang zijn geen teken van zwakte, maar een gevolg van een ingrijpend biologisch proces.

Wanneer beginnen overgangsklachten gemiddeld?

Overgangsklachten beginnen gemiddeld tussen het 45e en 50e levensjaar, maar kunnen al eerder optreden. De fase voorafgaand aan de menopauze, de perimenopauze, kan jaren duren. Sommige vrouwen merken al rond hun 40e de eerste signalen, terwijl anderen pas later klachten ervaren.

Er is geen vaste leeftijd waarop de overgang begint. Genetische aanleg speelt een belangrijke rol: als je moeder of zus vroeg in de overgang ging, is de kans groter dat jij dat ook doet. Andere factoren die de timing kunnen beïnvloeden zijn roken, je algemene gezondheid en eerdere medische ingrepen.

De eerste tekenen zijn vaak subtiel: een iets onregelmatiger cyclus, wat meer vermoeidheid of lichte stemmingswisselingen. Pas later worden de klachten duidelijker en herkenbaar als typische overgangsklachten. Gemiddeld duurt de gehele overgangsperiode, van de eerste klachten tot na de menopauze, zo’n vier tot acht jaar.

Wat is het verschil tussen perimenopauze en menopauze?

De perimenopauze is de overgangsfase die voorafgaat aan de menopauze, terwijl de menopauze het moment is waarop je twaalf maanden achter elkaar geen menstruatie hebt gehad. De perimenopauze kan jaren duren en is de periode waarin de meeste klachten optreden door schommelende hormoonspiegels.

Het onderscheid is praktisch belangrijk om te begrijpen:

Perimenopauze: De eierstokken produceren geleidelijk minder oestrogeen en progesteron. De cyclus wordt onregelmatiger. Klachten zoals opvliegers, slaapproblemen en stemmingswisselingen beginnen hier. Deze fase duurt gemiddeld vier tot zes jaar, maar kan ook korter of langer zijn.
Menopauze: Het officiële moment waarop de menstruatie definitief gestopt is, vastgesteld na twaalf maanden zonder bloedverlies. In Nederland is de gemiddelde leeftijd hiervoor ongeveer 51 jaar.
Postmenopauze: De periode na de menopauze. Sommige klachten, zoals opvliegers, kunnen nog een aantal jaren aanhouden, maar voor veel vrouwen stabiliseert de situatie geleidelijk.

Veel vrouwen denken dat ze in de overgang zitten terwijl ze technisch gezien nog in de perimenopauze zijn. Dat maakt niets uit voor hoe je je voelt, maar het helpt wel om de juiste verwachtingen te hebben over hoe lang de klachten kunnen duren.

Waarom slapen veel vrouwen slecht tijdens de overgang?

Slechte slaap tijdens de overgang heeft meerdere oorzaken: nachtelijk zweten verstoort de slaap direct, maar ook hormonale schommelingen beïnvloeden de slaapkwaliteit op een dieper niveau. Oestrogeen en progesteron spelen beide een rol bij het reguleren van de slaap, en als deze hormonen dalen, heeft dat merkbare gevolgen voor hoe goed je slaapt.

Progesteron heeft van nature een kalmerend effect en ondersteunt een rustige slaap. Als de progesteronspiegel daalt, kunnen vrouwen vaker wakker worden of moeite hebben om in slaap te vallen. Nachtelijke opvliegers maken dit extra lastig: je wordt kletsnat wakker, moet je omdraaien of verschonen, en daarna lukt het niet meer om snel weer in te slapen.

Daarnaast spelen psychische factoren een rol. Piekeren, angst of een onrustig gevoel houden je langer wakker. Slaapproblemen en psychische klachten versterken elkaar: wie slecht slaapt, is gevoeliger voor stemmingswisselingen, en wie piekert, slaapt slechter.

Praktische tips die kunnen helpen bij slaapproblemen tijdens de overgang:

Houd je slaapkamer koel, bij voorkeur rond 18 graden
Kies voor ademend beddengoed en luchtige nachtkleding
Beperk cafeïne en alcohol, zeker in de avond
Probeer een vaste slaap- en waakroutine aan te houden
Ontspanningsoefeningen of meditatie voor het slapengaan kunnen helpen de geest tot rust te brengen

Welke voedingsstoffen ondersteunen de hormonale balans tijdens de overgang?

Bepaalde voedingsstoffen spelen een ondersteunende rol bij de hormonale balans en het algemene welzijn tijdens de overgang. Vitamine D, magnesium, vitamine B6, calcium en omega-3 vetzuren worden het meest in verband gebracht met ondersteuning van energie, stemming en botgezondheid in deze levensfase.

Hier is een overzicht van relevante voedingsstoffen en hun bijdrage:

Vitamine D speelt een rol bij het behoud van normale botten en ondersteunt het immuunsysteem. Lage niveaus van vitamine D worden in verband gebracht met vermoeidheid en een minder goed gevoel van welzijn.
Magnesium draagt bij aan een normale spierfunctie en speelt een rol bij het verminderen van vermoeidheid. Het wordt ook geassocieerd met een rustiger gevoel en betere ontspanning.
Vitamine B6 draagt bij aan een normale werking van het zenuwstelsel en speelt een rol bij de regulering van hormonale activiteit.
Calcium is belangrijk voor het behoud van normale botten, wat extra relevant is na de menopauze omdat de botdichtheid dan kan afnemen.
Vitamine C ondersteunt het immuunsysteem en draagt bij aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.
Omega-3 vetzuren worden geassocieerd met een betere stemming en ondersteunen de normale hersenfunctie.

Een gevarieerd voedingspatroon met veel groenten, peulvruchten, noten, vette vis en volkoren granen vormt de basis. Aanvullende supplementen kunnen een zinvolle aanvulling zijn op een gezonde levensstijl, maar vervangen nooit een gevarieerd dieet of medisch advies.

Zijn overgangsklachten bij elke vrouw hetzelfde?

Nee, overgangsklachten zijn niet bij elke vrouw hetzelfde. De aard, intensiteit en duur van klachten verschillen sterk van persoon tot persoon. Sommige vrouwen ervaren nauwelijks hinder, terwijl anderen jarenlang te maken hebben met ingrijpende klachten die hun dagelijks leven beïnvloeden.

Factoren die bepalen hoe jij de overgang ervaart zijn onder andere:

Genetische aanleg: De ervaringen van je moeder of zus geven vaak een indicatie van hoe jij de overgang zult doormaken.
Levensstijl: Vrouwen die regelmatig bewegen, weinig roken en gezond eten, rapporteren gemiddeld minder ernstige klachten.
Stressniveau: Chronische stress kan klachten versterken, omdat stress het hormonale systeem extra belast.
Lichaamsgewicht: Vetweefsel produceert een kleine hoeveelheid oestrogeen, waardoor vrouwen met een hoger lichaamsgewicht soms minder hevige opvliegers ervaren, maar ook andere risico’s lopen.
Algehele gezondheid: Bestaande aandoeningen of eerdere medische behandelingen kunnen de overgang beïnvloeden.

Het is ook goed om te weten dat culturele en sociale factoren een rol spelen in hoe vrouwen klachten ervaren en benoemen. In sommige culturen worden overgangsklachten nauwelijks als probleem gezien, terwijl ze in andere contexten juist centraal staan. Dat zegt iets over de kracht van verwachting en leefomgeving, maar ook over hoe normaal en menselijk deze fase is.

Hoe de Overgang-special van Vitaily je ondersteunt

Nu je weet welke overgangsklachten veel vrouwen ervaren en welke voedingsstoffen een ondersteunende rol spelen, is het logisch om te kijken hoe je dat praktisch aanpakt. Elke dag losse supplementen uitzoeken, doseren en bijhouden is tijdrovend en onoverzichtelijk, zeker als je leven al druk genoeg is.

De Overgang-special van Vitaily is een supplementenset die speciaal is samengesteld voor vrouwen in de overgang. Wat maakt het praktisch?

Alle relevante voedingsstoffen zijn samengebracht in één dagelijkse portie
Plantaardige ingrediënten van hoge kwaliteit
Geen gedoe met losse potjes of ingewikkelde schema’s
Ontworpen voor vrouwen die bewust kiezen voor natuurlijke ondersteuning
Eenvoudig te integreren in je dagelijkse routine

Supplementen zijn een aanvulling op een gezonde levensstijl en vervangen geen medisch advies. Bij ernstige of aanhoudende klachten raden we altijd aan een arts te raadplegen. Maar als je op zoek bent naar een overzichtelijke, kwalitatieve manier om je lichaam dagelijks te ondersteunen tijdens de overgang, is de Overgang-special een toegankelijke keuze. Ontdek het volledige aanbod op vitaily.nl.

Frequently Asked Questions

Kan ik overgangsklachten krijgen terwijl ik nog gewoon ongesteld ben?

Ja, absoluut. Tijdens de perimenopauze kun je al typische overgangsklachten ervaren zoals opvliegers, slaapproblemen en stemmingswisselingen, terwijl je menstruatiecyclus nog gewoon doorgaat – al is die vaak onregelmatiger dan voorheen. De hormoonspiegels schommelen in deze fase sterk, wat klachten veroorzaakt nog vóór de menstruatie definitief stopt. Vermoed je dat je in de perimenopauze zit, dan kan een bloedtest bij de huisarts (FSH-waarde) meer duidelijkheid geven.

Hoe weet ik of mijn klachten door de overgang komen of door iets anders?

Overgangsklachten lijken soms op klachten van andere aandoeningen, zoals schildklierproblematiek, bloedarmoede of een depressie. Een combinatie van meerdere klachten tegelijk – zoals onregelmatige menstruatie, opvliegers én slaapproblemen – wijst vaker in de richting van de overgang, maar zekerheid krijg je alleen via een arts. Laat je hormoonwaarden controleren als je twijfelt, zodat andere oorzaken uitgesloten worden en je gerichte ondersteuning kunt krijgen.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij het omgaan met overgangsklachten?

Een veelgemaakte fout is klachten te lang negeren of afdoen als 'gewoon stress' of 'drukke periode', waardoor je later met een grotere achterstand staat. Ook het onderschatten van leefstijlfactoren is een valkuil: onregelmatig slapen, veel cafeïne en weinig beweging kunnen klachten aanzienlijk versterken. Daarnaast beginnen sommige vrouwen lukraak supplementen te combineren zonder te weten welke voedingsstoffen ze al binnenkrijgen via hun voeding – een gestructureerde aanpak werkt effectiever en is veiliger.

Helpt bewegen echt tegen overgangsklachten, en zo ja, wat voor soort beweging?

Ja, regelmatige lichaamsbeweging is een van de meest onderbouwde manieren om overgangsklachten te verlichten. Krachttraining is bijzonder waardevol omdat het helpt de botdichtheid te behouden die na de menopauze sneller afneemt, en het ondersteunt een gezond lichaamsgewicht. Aanvullend helpen ontspannende vormen van beweging zoals yoga, wandelen of zwemmen bij het verminderen van stress, wat indirect ook stemmingswisselingen en slaapproblemen gunstig beïnvloedt. Streef naar minimaal 150 minuten matige beweging per week als basisrichtlijn.

Zijn er natuurlijke manieren om opvliegers te verminderen zonder medicatie?

Er zijn verschillende niet-medicamenteuze aanpakken die voor veel vrouwen verlichting bieden. Vermijd bekende triggers zoals pittig eten, alcohol, cafeïne en plotselinge temperatuurwisselingen, en draag kleding in lagen zodat je snel kunt aanpassen. Ontspanningstechnieken zoals langzaam ademhalen op het moment van een opvlieger kunnen de intensiteit en duur ervan verkorten. Voedingsstoffen zoals fyto-oestrogenen (uit soja of lijnzaad) en bepaalde kruiden worden traditioneel geassocieerd met verlichting van opvliegers, maar bespreek dit altijd met een arts of apotheker voor je ermee start.

Heeft de overgang ook gevolgen voor mijn gezondheid op de lange termijn waar ik nu al rekening mee moet houden?

Ja, na de menopauze neemt het risico op osteoporose (botontkalking) en hart- en vaatziekten toe, omdat oestrogeen beschermend werkt op zowel botten als het hart. Dit betekent dat het juist nu zinvol is om te investeren in voldoende calcium en vitamine D, regelmatige krachttraining en een hartgezond voedingspatroon. Een periodieke check bij de huisarts – inclusief bloeddruk, cholesterol en indien nodig een botdichtheidsmeting – is een verstandige stap voor vrouwen in of na de overgang.

Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan voor overgangsklachten?

Ga naar de huisarts als klachten je dagelijks functioneren ernstig beïnvloeden, als je je somber of angstig voelt op een manier die aanhoudt, of als je twijfelt of de klachten wel door de overgang worden veroorzaakt. Ook onregelmatig bloedverlies buiten de verwachte cyclus om – zoals bloedverlies na de menopauze – vraagt altijd om medische beoordeling. Je hoeft niet te wachten totdat klachten ondraaglijk zijn; vroegtijdig advies helpt je sneller de juiste ondersteuning te vinden, of dat nu leefstijlaanpassingen, supplementen of hormonale therapie betreft.