Wat is het verband tussen jodium en schildklierfunctie?

2 min lezen
Leefstijl

Jodium en je schildklier werken nauw samen – je kunt ze zien als een onafscheidelijk team dat je metabolisme, energie en algemene gezondheid regelt. Jodium is een essentiële bouwstof voor de schildklierhormonen T3 en T4. Zonder voldoende jodium kan je schildklier deze hormonen niet goed aanmaken, wat kan leiden tot vermoeidheid, gewichtstoename en andere gezondheidsklachten. Je lichaam kan jodium niet zelf produceren, daarom is het belangrijk om het via voeding of supplementen binnen te krijgen.

Wat is het verband tussen jodium en schildklierfunctie?

Jodium is een onmisbare bouwsteen voor je schildklierhormonen. Je schildklier is een kleine, vlindervormige klier in je hals die deze hormonen produceert. Deze hormonen regelen de stofwisseling in vrijwel alle cellen van je lichaam en beïnvloeden daarmee je energieniveau, gewicht, hartritme, lichaamstemperatuur en zelfs je stemming.

Wanneer je schildklier niet genoeg jodium krijgt, kan het deze belangrijke hormonen niet in voldoende mate aanmaken. Dit leidt tot een vertraagde stofwisseling, wat je dagelijks functioneren behoorlijk kan belemmeren. Omgekeerd zorgt een goede jodiumvoorziening ervoor dat je schildklier optimaal werkt, wat bijdraagt aan een gezonde energiebalans.

Het bijzondere aan jodium is dat je lichaam het niet zelf kan aanmaken. Je bent dus volledig afhankelijk van wat je via voeding of supplementen binnenkrijgt. Daarom is het zo belangrijk om te weten welke voedingsmiddelen jodium bevatten en hoeveel je dagelijks nodig hebt.

Waarom heeft je schildklier jodium nodig?

Je schildklier gebruikt jodium om twee belangrijke hormonen te maken: thyroxine (T4) en tri-jodothyronine (T3). De namen zeggen het al – deze hormonen bevatten jodium als kernbestanddeel. T4 bevat vier jodiumatomen, terwijl T3 er drie bevat.

Het werkt als volgt: je schildklier neemt jodium op uit je bloed en combineert het met het aminozuur tyrosine. Hieruit ontstaan de schildklierhormonen T3 en T4. Deze hormonen worden vervolgens in je bloedbaan afgegeven en naar vrijwel alle cellen in je lichaam getransporteerd.

In je cellen stimuleren deze hormonen de energieproductie door de mitochondriën (de energiecentrales van je cellen) aan te zetten tot een hogere activiteit. Dit verklaart waarom schildklierhormonen zo’n grote invloed hebben op je energieniveau en stofwisseling.

Daarnaast spelen deze hormonen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van je hersenen, botten en spieren. Bij kinderen en tijdens de zwangerschap is voldoende jodium daarom extra belangrijk voor een gezonde groei en ontwikkeling.

Wat gebeurt er bij een jodiumtekort?

Bij een jodiumtekort kan je schildklier niet voldoende hormonen produceren, wat leidt tot een trage schildklierwerking (hypothyreoïdie). Je lichaam reageert hierop door de schildklier te stimuleren harder te werken, waardoor deze kan vergroten. Dit noemen we een struma of krop – een zichtbare zwelling in de hals.

De symptomen van een jodiumtekort ontwikkelen zich vaak geleidelijk en kunnen omvatten:

Aanhoudende vermoeidheid, zelfs na voldoende slaap
Onverklaarbare gewichtstoename
Droge huid en broos haar
Verhoogde gevoeligheid voor kou
Concentratieproblemen en een verminderd denkvermogen
Spierpijn en gewrichtspijn
Constipatie
Depressieve gevoelens

Een langdurig ernstig jodiumtekort kan leiden tot cretinisme bij pasgeboren baby’s – een aandoening die gekenmerkt wordt door een vertraagde lichamelijke en geestelijke ontwikkeling. Dit is gelukkig zeldzaam geworden sinds de introductie van gejodeerd zout en andere maatregelen om jodiumtekort tegen te gaan.

Hoe herken je problemen met je schildklier?

Schildklierproblemen kunnen zich op verschillende manieren uiten, afhankelijk van of je schildklier te traag of te snel werkt. Het herkennen van deze signalen is belangrijk om op tijd actie te kunnen ondernemen.

Bij een trage schildklierwerking (hypothyreoïdie) kun je last hebben van:

Extreme vermoeidheid en lusteloosheid
Gewichtstoename zonder duidelijke oorzaak
Kouwelijkheid
Droge huid en broos haar
Tragere hartslag
Geheugen- en concentratieproblemen
Verstopping
Zware of onregelmatige menstruatie

Bij een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie) kun je juist deze symptomen ervaren:

Nervositeit, angst en prikkelbaarheid
Gewichtsverlies ondanks normale of verhoogde eetlust
Hartkloppingen of verhoogde hartslag
Overmatig zweten en warmte-intolerantie
Trillen van de handen
Slaapproblemen
Diarree of frequente stoelgang
Uitpuilende ogen (bij de ziekte van Graves)

Raadpleeg een arts als je meerdere van deze symptomen herkent. Met een eenvoudige bloedtest kan worden vastgesteld of je schildklier goed functioneert.

Hoeveel jodium heb je dagelijks nodig?

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid jodium verschilt per leeftijd en levensfase. Voor volwassenen is de algemene richtlijn 150 microgram per dag. Tijdens de zwangerschap en borstvoeding stijgt deze behoefte aanzienlijk naar respectievelijk 220 en 290 microgram per dag.

Dit komt doordat tijdens de zwangerschap de schildklierhormonen niet alleen belangrijk zijn voor de moeder, maar ook cruciaal voor de hersenontwikkeling van de baby. Bovendien gaat er tijdens de borstvoeding jodium verloren via de moedermelk.

Voor kinderen gelden andere richtlijnen:

0-6 maanden: 110 microgram
7-12 maanden: 130 microgram
1-8 jaar: 90 microgram
9-13 jaar: 120 microgram
14-18 jaar: 150 microgram

Het is belangrijk om te weten dat een teveel aan jodium ook problemen kan veroorzaken. De veilige bovengrens voor volwassenen ligt rond de 1100 microgram per dag. Bij langdurige overschrijding hiervan kan de schildklier juist minder goed gaan werken.

Welke voedingsmiddelen zijn rijk aan jodium?

Jodium komt van nature vooral voor in voeding uit zee. Zeevis, schaal- en schelpdieren en zeewier zijn daarom uitstekende bronnen van jodium. Vooral zeewier zoals kelp, nori en wakame bevat zeer hoge concentraties jodium.

Andere goede bronnen van jodium zijn:

Gejodeerd zout (in Nederland wordt brood gemaakt met gejodeerd zout)
Zuivelproducten (melk, yoghurt, kaas)
Eieren
Vis (vooral kabeljauw, tonijn, garnalen)
Bepaalde fruitsoorten zoals aardbeien

In Nederland krijgen we jodium vooral binnen via brood en zuivelproducten. Brood wordt namelijk bereid met gejodeerd bakkerszout, en melkkoeien krijgen vaak voer met jodium waardoor dit in de melk terechtkomt.

Het is goed om te weten dat de hoeveelheid jodium in plantaardige voedingsmiddelen sterk afhankelijk is van het jodiumgehalte in de bodem waarin ze zijn gekweekt. Ook kan het jodiumgehalte in voedsel afnemen tijdens het koken, omdat jodium in water oplost.

Wanneer zijn jodiumsupplementen nuttig?

Jodiumsupplementen kunnen nuttig zijn voor mensen die moeite hebben om voldoende jodium via hun voeding binnen te krijgen. Dit geldt vooral voor:

Veganisten en vegetariërs die weinig of geen zuivelproducten, eieren of zeevis eten
Mensen die geen gejodeerd zout gebruiken of zoutarm eten
Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven (vanwege de verhoogde behoefte)
Mensen die weinig brood eten, bijvoorbeeld bij een glutenvrij of koolhydraatarm dieet
Mensen met een vastgesteld jodiumtekort

Als je een Paleo-dieet of oervoeding volgt en daardoor weinig brood en zuivel eet, kan suppletie van 100 tot 150 microgram jodium per dag zinvol zijn. Dit compenseert wat je normaal via brood en zuivel zou binnenkrijgen.

Voordat je zelf jodiumsupplementen gaat gebruiken, is het verstandig om eerst met een arts of diëtist te overleggen. Te veel jodium kan namelijk ook problemen veroorzaken en sommige schildklieraandoeningen kunnen juist verergeren door extra jodium. Voor een gemakkelijke en betrouwbare aanvulling kun je ook kiezen voor een maandpakket met zorgvuldig samengestelde supplementen.

Wat kun je zelf doen voor een gezonde schildklier?

Naast voldoende jodium zijn er meer factoren die bijdragen aan een gezonde schildklier:

Zorg voor voldoende selenium – Dit mineraal werkt nauw samen met jodium en is nodig voor de omzetting van T4 naar het actieve T3. Goede bronnen zijn paranoten, vis, vlees en eieren.
Let op je zinkinname – Zink speelt een rol bij de activering van schildklierhormonen. Je vindt het in oesters, rood vlees, peulvruchten en noten.
Beperk blootstelling aan stoffen die de schildklier kunnen verstoren, zoals bepaalde pesticiden en BPA in plastic.
Probeer stress te verminderen, aangezien langdurige stress de schildklierfunctie kan beïnvloeden.
Beweeg regelmatig – lichaamsbeweging kan helpen de schildklierhormonen beter te laten werken.
Slaap voldoende, want slaaptekort kan de schildklierfunctie verstoren.

Als je last hebt van aanhoudende vermoeidheid, onverklaarbare gewichtsveranderingen of andere mogelijke schildkliersymptomen, is het belangrijk om een arts te raadplegen. Met een eenvoudige bloedtest kan worden gekeken of je schildklier goed functioneert.

Bij Vitaily begrijpen we hoe belangrijk een gezonde schildklierfunctie is voor je dagelijkse energie en welzijn. Daarom hebben we in onze dagelijkse supplementen niet alleen jodium opgenomen, maar ook de mineralen selenium en zink die samen zorgen voor een optimale schildklierfunctie. Voor langdurige ondersteuning van je schildklier en algehele gezondheid is ons jaar-membership een uitstekende keuze. Zo maken we het makkelijk om je lichaam te ondersteunen, zonder gedoe.