Kan de overgang droge ogen geven?

Leefstijl

Ja, de overgang kan droge ogen geven. Hormonale veranderingen tijdens de menopauze, met name de daling van oestrogeen en androgenen, hebben direct invloed op de traanproductie en de kwaliteit van de traanfilm. Droge, prikkelende of vermoeide ogen zijn daardoor een veelvoorkomende maar weinig besproken overgangsklacht. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over ogen, hormonen en wat je zelf kunt doen om je ogen goed te ondersteunen. Wil je weten hoe Vitaily vrouwen in de overgang ondersteunt? Bekijk dan het aanbod voor vrouwen.

Waarom veroorzaakt de overgang droge ogen?

De overgang veroorzaakt droge ogen doordat dalende hormoonspiegels, met name oestrogeen en androgenen, de aanmaak en samenstelling van tranen beïnvloeden. Tranen bestaan niet alleen uit water, maar ook uit vetten en eiwitten die samen een stabiele beschermende laag over het oogoppervlak vormen. Wanneer hormonen dalen, raakt deze balans verstoord.

Androgenen spelen een belangrijke rol bij de werking van de meibomklieren, kleine kliertjes in de oogleden die de vettige buitenlaag van de traanfilm produceren. Als het androgeenniveau daalt, produceren deze klieren minder vet. Zonder die vetlaag verdampen tranen sneller en droogt het oogoppervlak uit.

Oestrogeen heeft op zijn beurt invloed op de slijmvliezen in het hele lichaam, inclusief het bindvlies van het oog. Een lagere oestrogeenspiegel kan het bindvlies gevoeliger en droger maken. Veel vrouwen merken dit ook op andere plekken, zoals droge slijmvliezen in de neus of vagina. Droge ogen zijn dus onderdeel van een breder patroon van slijmvliesveranderingen tijdens de overgang.

Daarnaast speelt de algehele hormonale schommeling een rol. Tijdens de perimenopauze, de fase voorafgaand aan de eigenlijke menopauze, wisselen hormoonspiegels sterk. Die wisselingen kunnen de ogen de ene dag gevoeliger maken dan de andere, wat de klachten onvoorspelbaar en soms verwarrend maakt.

Welke andere oogklachten horen bij de overgang?

Naast droge ogen kunnen tijdens de overgang ook andere oogklachten optreden. Veelvoorkomende klachten zijn branderige of prikkelende ogen, een gevoel van zand of een vreemd lichaam in het oog, lichtgevoeligheid, wazig zien en vermoeidheid van de ogen na beeldschermgebruik. Al deze klachten hangen samen met de veranderde traanfilm.

Sommige vrouwen merken dat contactlenzen opeens minder comfortabel zitten. Dit komt doordat het oogoppervlak droger is en de lens minder goed beweegt. Wie al jaren probleemloos lenzen droeg, kan in de overgang plotseling ongemak ervaren of de lensdraagduur moeten inkorten.

Lichtgevoeligheid is een andere klacht die regelmatig wordt gemeld. Een dunne of onstabiele traanfilm verstoort de manier waarop licht het oog binnenkomt en kan leiden tot meer schittering of verblinding, met name bij kunstlicht of beeldschermen. Dit maakt werken aan een computer of rijden in het donker vermoeiender.

Wazig zien, met name aan het einde van de dag of na lang lezen, is ook een signaal dat de traanfilm niet optimaal functioneert. Tranen zorgen namelijk voor een gladde, lichtbrekende laag over het hoornvlies. Als die laag ongelijkmatig is, wordt het zicht minder scherp. Dit is meestal tijdelijk en verbetert na knipperen of het gebruik van kunsttranen.

Het is belangrijk om bij aanhoudende of sterke oogklachten altijd een oogarts of huisarts te raadplegen, omdat sommige klachten ook andere oorzaken kunnen hebben.

Hoe weet je of je droge ogen door de overgang komen?

Je kunt vermoeden dat de overgang de oorzaak is van je droge ogen als de klachten zijn begonnen of verergerd rond de leeftijd van 45 tot 55 jaar en samengaan met andere overgangsklachten zoals opvliegers, slaapproblemen of stemmingswisselingen. Het patroon en de timing zijn belangrijke aanwijzingen.

Een aantal vragen kan je helpen om het verband te herkennen:

Zijn je oogklachten relatief nieuw, terwijl je daar eerder nooit last van had?
Heb je ook andere klachten die je associeert met de overgang?
Wisselen de klachten mee met je stemming of energieniveau?
Merk je ook droogte op andere plekken, zoals de huid, mond of vagina?

Als je meerdere van deze vragen met “ja” beantwoordt, is de kans groot dat hormoonveranderingen een rol spelen. Toch is het verstandig om ook andere mogelijke oorzaken uit te sluiten, zoals langdurig beeldschermgebruik, droge binnenlucht, bepaalde medicijnen of een onderliggende aandoening zoals het syndroom van Sjögren. Een oogarts kan met een eenvoudige test, de Schirmer-test, meten hoeveel tranen je ogen aanmaken.

Het is altijd aan te raden om bij twijfel of aanhoudende klachten een arts te raadplegen. Zij kunnen de situatie beoordelen en je de juiste begeleiding bieden.

Welke voedingsstoffen ondersteunen de oogvochtigheid tijdens de overgang?

Bepaalde voedingsstoffen worden geassocieerd met een goede vochthuishouding van de ogen en kunnen bijdragen aan het welzijn van de slijmvliezen. De meest relevante voedingsstoffen voor oogvochtigheid tijdens de overgang zijn omega-3-vetzuren, vitamine A, vitamine E en vitamine C.

Omega-3-vetzuren en de traanfilm

Omega-3-vetzuren, met name DHA en EPA, spelen een rol bij de vettige buitenlaag van de traanfilm. Ze ondersteunen de werking van de meibomklieren en worden in verband gebracht met een betere kwaliteit van de traanfilm. Je vindt omega-3 in vette vis zoals zalm en makreel, maar ook in lijnzaad, chiazaad en walnoten.

Vitamine A, C en E als aanvulling

Vitamine A is essentieel voor de gezondheid van de slijmvliezen, inclusief het bindvlies van het oog. Een goede vitamine A-status draagt bij aan het behoud van normale slijmvliezen. Vitamine C en vitamine E helpen bij de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress, wat ook relevant is voor de gezondheid van het oogweefsel. Deze vitamines zijn te vinden in groenten, fruit, noten en plantaardige oliën.

Naast specifieke voedingsstoffen is voldoende vochtinname van belang. Wie te weinig drinkt, merkt dat eerder aan droge slijmvliezen, inclusief de ogen. Zes tot acht glazen water per dag is een goed uitgangspunt.

Wat kun je doen tegen droge ogen tijdens de overgang?

Er zijn meerdere praktische stappen die je kunt zetten om droge ogen tijdens de overgang te verlichten. Een combinatie van leefstijlaanpassingen, oogverzorging en gerichte voedingsondersteuning biedt de meeste baat.

Praktische tips voor dagelijkse verlichting:

Gebruik kunsttranen: Oogdruppels zonder conserveringsmiddelen kunnen de traanfilm aanvullen en verlichting geven. Kies bij voorkeur druppels op basis van hyaluronzuur of natriumhyaluronaat.
Verminder beeldschermtijd of neem regelmatig pauzes: Bij beeldschermgebruik knippert men minder, wat de verdamping van tranen versnelt. De 20-20-20-regel helpt: elke 20 minuten 20 seconden naar iets op 20 voet (circa 6 meter) afstand kijken.
Zorg voor goede luchtvochtigheid: Droge binnenlucht, verwarming en airconditioning verergeren droge ogen. Een luchtbevochtiger kan het verschil maken, met name in de winter.
Draag een zonnebril buiten: Wind en zon versnellen de verdamping van tranen. Een bril met zijkanten biedt extra bescherming.
Eet gevarieerd en voedingsrijk: Voeding rijk aan omega-3, vitamine A en antioxidanten ondersteunt de kwaliteit van de traanfilm van binnenuit.
Beperk cafeïne en alcohol: Beide stoffen kunnen bijdragen aan uitdroging van het lichaam en daarmee ook van de slijmvliezen.

Bij het dragen van contactlenzen is het aan te raden om je oogarts te informeren over je klachten. Soms is overstappen op lenzen die speciaal zijn ontworpen voor droge ogen een uitkomst.

Gaan droge ogen na de overgang vanzelf over?

Voor sommige vrouwen verminderen de oogklachten nadat de hormonale schommelingen zijn gestabiliseerd, maar droge ogen gaan niet altijd vanzelf over na de overgang. Het hangt af van de mate van hormonale verandering, de algehele gezondheid en leefstijlfactoren. Sommige vrouwen houden ook na de menopauze last van droge ogen.

Na de menopauze blijven oestrogeen- en androgeenspiegels structureel lager. Dat betekent dat de factoren die bijdragen aan droge ogen niet verdwijnen, maar wel stabieler worden. De heftige schommelingen die de perimenopauze kenmerken, zijn dan voorbij, wat voor sommige vrouwen al een verbetering geeft.

Toch is het realistisch om te verwachten dat een actieve aanpak nodig blijft. Wie tijdens de overgang goede gewoonten opbouwt rondom oogverzorging, voeding en leefstijl, plukt daar ook daarna de vruchten van. Droge ogen zijn bovendien een klacht die bij het ouder worden in het algemeen vaker voorkomt, ongeacht de overgang, dus preventieve aandacht blijft zinvol.

Bij aanhoudende of ernstige klachten is het altijd verstandig om een oogarts te raadplegen. Zij kunnen beoordelen of aanvullende ondersteuning, zoals oogdruppels op recept of andere behandelingen, wenselijk is.

Hoe de Overgang-special van Vitaily bijdraagt aan jouw welzijn

Droge ogen zijn slechts één van de vele manieren waarop de overgang zich kan laten voelen. Vermoeidheid, stemmingswisselingen, slaapproblemen en een veranderd energieniveau zijn overgangsklachten die veel vrouwen tegelijk ervaren. Gerichte voedingsondersteuning kan bijdragen aan hoe je je in deze fase voelt.

De Overgang-special van Vitaily is een supplementenset die speciaal is samengesteld voor vrouwen in de overgang. Wat maakt deze set onderscheidend:

Gericht samengesteld: De set bevat vitamines en mineralen die aansluiten bij de behoeften van vrouwen in de overgang, waaronder ondersteuning voor energie, weerstand en celbescherming.
Plantaardig en hoogwaardig: Alle supplementen zijn plantaardig en zorgvuldig geselecteerd op kwaliteit en effectiviteit.
Eenvoudig in gebruik: Alles zit overzichtelijk verpakt in dagelijkse zakjes, zodat je zonder gedoe weet wat je elke dag inneemt.
Aanvullend op een gezonde levensstijl: De supplementen zijn een aanvulling op gevarieerde voeding en een actieve levensstijl, geen vervanging van medisch advies.

Gezondheid moet eenvoudig en toegankelijk zijn, ook tijdens de overgang. Ontdek waarom Vitaily door vrouwen in de overgang wordt gewaardeerd, en bekijk de Overgang-special om te zien wat er voor jou in zit.

Frequently Asked Questions

Kan ik droge ogen door de overgang zelf behandelen, of moet ik altijd naar een arts?

Milde droge ogen kun je in veel gevallen zelf verlichten met kunsttranen (bij voorkeur zonder conserveringsmiddelen), leefstijlaanpassingen en gerichte voedingsondersteuning. Raadpleeg wel een oogarts of huisarts als je klachten aanhoudend zijn, verergeren, gepaard gaan met pijn of wazig zien, of als zelfzorgmaatregelen na enkele weken geen verbetering geven. Een arts kan ook andere oorzaken uitsluiten en eventueel sterkere behandelingen voorschrijven.

Helpt hormoontherapie (HRT) ook tegen droge ogen tijdens de overgang?

Hormoontherapie kan bij sommige vrouwen de oogklachten verminderen, omdat het de dalende hormoonspiegels gedeeltelijk compenseert. Het effect verschilt echter per persoon en HRT heeft ook risico's en bijwerkingen die zorgvuldig afgewogen moeten worden. Bespreek altijd met je huisarts of gynaecoloog of hormoontherapie een geschikte optie voor jou is, ook als droge ogen een van je klachten zijn.

Welke kunsttranen zijn het beste voor droge ogen tijdens de overgang?

Kies bij voorkeur voor oogdruppels zonder conserveringsmiddelen, omdat conserveringsmiddelen bij langdurig gebruik het oogoppervlak kunnen irriteren. Druppels op basis van hyaluronzuur of natriumhyaluronaat zijn populair omdat ze goed vocht vasthouden en lang werken. Voor ernstigere klachten bestaan ook dikkere gels of oogzalven voor nachtelijk gebruik. Vraag je apotheker of oogarts om advies als je niet weet welk product bij jouw klachten past.

Heeft de overgang ook invloed op mijn gezichtsvermogen of oogprescriptie?

Hormonale veranderingen kunnen tijdelijk invloed hebben op de vorm van het hoornvlies en de vochthuishouding van het oog, wat kan leiden tot kleine wisselingen in je gezichtsvermogen. Dit is meestal tijdelijk en niet structureel. Toch is het verstandig om tijdens en na de overgang je ogen regelmatig te laten controleren bij een optometrist of oogarts, zeker als je merkt dat je bril of lenzen opeens minder goed lijken te werken.

Zijn er specifieke voedingssupplementen die helpen bij droge ogen tijdens de overgang?

Omega-3-supplementen (met DHA en EPA) worden het meest onderzocht in relatie tot droge ogen en traanfilmkwaliteit. Daarnaast kunnen vitamine A, C en E bijdragen aan gezonde slijmvliezen en bescherming van oogweefsel. Zorg dat je supplement van goede kwaliteit is en let op de dosering. Supplementen zijn een aanvulling op een gevarieerd dieet, geen vervanging. Overleg bij twijfel met een arts of diëtist over wat voor jou geschikt is.

Kan stress tijdens de overgang droge ogen verergeren?

Ja, stress kan droge ogen indirect verergeren. Stress verhoogt het cortisolniveau in het lichaam, wat de hormonale balans verder kan verstoren en ontstekingsprocessen kan bevorderen, ook in het ooggebied. Bovendien leidt stress vaak tot slechter slapen, meer beeldschermgebruik en ongezondere voedingskeuzes, die allemaal bijdragen aan oogklachten. Ontspanningstechnieken zoals ademhalingsoefeningen, yoga of wandelen kunnen daarom indirect ook je ogen ten goede komen.

Moet ik stoppen met het dragen van contactlenzen als ik last heb van droge ogen door de overgang?

Je hoeft niet per se te stoppen met lenzen, maar het is wel verstandig om je oogarts of optometrist te informeren over je klachten. Er bestaan speciale lenzen voor droge ogen, zoals silicone-hydrogel daagse lenzen, die meer zuurstof doorlaten en minder vocht absorberen. Gebruik altijd kunsttranen die geschikt zijn voor gebruik met contactlenzen, en beperk de draagduur als je ogen sneller vermoeid raken. Luister naar je ogen: ongemak is een signaal dat je aanpak aanpassing nodig heeft.